Erthyglau

Cynhaliwyd diwrnod agored Cymdeithas Defaid Mynydd 2019 o dan nawdd cangen Sir Ceredigion yn Tynant, Talybont, Aberystwyth, Ceredigion ar ddydd Sadwrn 21ain o Fedi drwy garedigrwydd Dilwyn, Marion, Rhydian, Elgan a’u teuluoedd. 

Maent yn ffermio 2,600 o erwau i gyd gyda’r buarth yn mesur 650 o droedfeddi uwchlaw ‘r môr ac yn codi hyd at 1750 o droedfeddi i bwynt uchaf y Fferm. Yno hefyd mae capel Bethesda Tynant lle caiff gwasanaeth ei gynnal  unwaith y mis yn ystod tymor yr Haf. Bu iddynt ennill cystadleuaeth y Byrnau Mawr trwy Gymru gyfan yn y flwyddyn 2014 gan Gymdeithas Tir Glas Cymru, a hefyd wedi derbyn y gilwobr yn 2019. Mae’r ddiadell yn cynnwys 2000 o famogiaid ynghyd â 450 o ŵyn benyw bob blwyddyn.  Croesir tua 500 o ddefaid gyda hwrdd Texel a Primera i gynhyrchu wyn tewion.

Roedd yr haul yn tywynnu ar trefnu trylwyr wedi sicrhau llwyddiant mawr ar y dydd. Croesawyd y dorf o 150 gan Mr Huw Davies, Llety Ifan Hen, Cadeirydd Cangen Ceredigion a trosglwyddwyd yr awenau i Mr Elgan Evans Tynant. Fe aethpwyd ar daith ddiwylliannol amaethyddol 13 milltir o amgylch y fferm a drwy diroedd anghysbell ardal Talybont ar sawl tractor a thrailer.

Yn gyntaf fe welwyd caeau cnwd gaeaf lle bydd y defaid yn mynd i fwyta ar ôl eu sganio, yna ymlaen i Fynydd Uchaf i weld 450 o ŵyn benyw. Yno hefyd gwelwyd aelodau cangen Ceredigion yn gweithio Cwn Cymreig.  Aethpwyd ymlaen wedyn a thrwy ucheldir Cwm Ceulan i Fwlchygarreg a gwelwyd Gwartheg Duon Cymreig werth i’w gweld yn magu lloi charolais a Defaid Mynydd yn eu cynefin ac heibio nifer o adfeilion. Aethpwyd heibio Llyn Nantycagl, drwy coedwig Cyneiniog at yr wyn gwryw. Yr arfer fydd gwerthu’r wyn yn dew i gyd i ffwrdd ar laswellt i Dunbia drwy gynllun Cig Oen Mynyddoedd y Cambrian. Mae hyn yn sicrhau cig blasus. Gwelwyd hoel rheilffordd fach yr Hafan yn arwain lawr at hen waith plwm Bwlch Glas cyn cyrraedd Defaid Mynydd ym Mwlch Glas. Dychwelwyd i’r buarth oddeutu 4:30 am wledd o gig oen mynydd rhost, paned, cacen a sgwrs. Clowyd y dydd gan Gadeirydd y pump Sir, Mr David Evans, Penyglog.

Hoffai’r gymdeithas ddiolch i Deulu Tynant a Cangen Ceredigion am eu holl waith yn sicrhau diwrnod agored llwyddiannus dros ben.